ZFŚS, fundusz socjalny, świadczenia socjalne, świadczenie urlopowe
lupa
Uwaga: Do 31 maja br. rolnik-przedsiębiorca informuje KRUS o podatku dochodowym z działalności gospodarczej za 2023 r. Uwaga: Do 31 maja 2024 r. powiadomienie ZUS o zarobkach osób pobierających świadczenie przedemerytalne Uwaga: Do 31 maja 2024 r. - czas na zasilenie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych
A A A

Gazeta Podatkowa nr 74 (2053) z dnia 14.09.2023

Odprowadzanie odpisu na ZFŚS po zmianie jego wysokości w trakcie roku

Pracodawcy, na których ciąży obowiązek tworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, są zobowiązani przekazywać odpis na ZFŚS w terminach określonych w ustawie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. W 2023 r. podstawa odpisu podstawowego na ZFŚS, naliczanego w odniesieniu do przeciętnej liczby zatrudnionych w przeliczeniu na pełne etaty, została podwyższona w trakcie roku. Wpłynęło to na wysokość i sposób ustalenia odpisu oraz powiązanego z nim świadczenia urlopowego za 2023 r.

Obowiązek odprowadzenia odpisu

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych jest tworzony z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych w przeliczeniu na pełne etaty. Wysokość odpisu podstawowego wynosi na jednego zatrudnionego w tzw. normalnych warunkach pracy 37,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą.

W przypadku pracownika młodocianego wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika wynosi: w pierwszym roku nauki 5%, w drugim roku nauki 6%, a w trzecim roku nauki 7% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Z kolei wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze - w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych - wynosi 50% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Pracodawcy, na których ciąży obowiązek tworzenia ZFŚS, są zobowiązani przekazać I ratę odpisu na ZFŚS, stanowiącą co najmniej 75% równowartości odpisu podstawowego na jednego pracownika:

  • zatrudnionego w tzw. normalnych warunkach,
  • wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze - w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych,
  • młodocianego,

w terminie do 31 maja danego roku.

Natomiast drugą ratę odpisu, stanowiącą różnicę pomiędzy równowartością dokonanych odpisów i zwiększeń naliczonych na dany rok kalendarzowy a kwotą przekazaną do 31 maja, przekazuje się w terminie do 30 września danego roku. Wynika to z art. 6 ust. 2 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 998 ze zm.).

Warto nadmienić, że do odprowadzania odpisu na ZFŚS w terminach wynikających z przepisów ustawowych są zobowiązani pracodawcy, którzy tworzą Fundusz obligatoryjnie. Zgodnie z art. 3 ust. 1, ust. 1c i ust. 2 ustawy o ZFŚS, są to pracodawcy mający status jednostki budżetowej lub samorządowego zakładu budżetowego oraz pracodawcy spoza sfery budżetowej zatrudniający na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej:

  • 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty,
  • co najmniej 20, ale poniżej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, u których zakładowa organizacja związkowa zażądała utworzenia ZFŚS.

W 2023 r. początkowo podstawę odprowadzenia odpisu podstawowego na ZFŚS stanowiło przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2019 r. Tak określał art. 5l ustawy o ZFŚS w brzmieniu obowiązującym do 10 sierpnia 2023 r. Okazało się jednak, że podstawa ta nie będzie obowiązywała w odniesieniu do całego 2023 r.

Dwie podstawy odpisu

Z dniem 11 sierpnia 2023 r. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1586), zwana dalej ustawą zmieniającą. Zmieniła ona m.in. podstawę odpisu na ZFŚS. Zgodnie z art. 5l ustawy o ZFŚS, znowelizowanym od 11 sierpnia br.:

  • w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2023 r. przez przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o ZFŚS (będące podstawą naliczenia odpisu), należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2019 r. ogłoszone przez Prezesa GUS, tj. kwotę 4.434,58 zł,
  • w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2023 r. przez przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o ZFŚS, należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2021 r. ogłoszone przez Prezesa GUS, tj. kwotę 5.104,90 zł.

W konsekwencji wprowadzenia powyższych zmian odpis podstawowy w 2023 r. na jednego pracownika zatrudnionego w tzw. normalnych warunkach pracy w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca br. wynosił 1.662,97 zł (4.434,58 zł × 37,5%), a od 1 lipca do 31 grudnia br. wynosi 1.914,34 zł (5.104,90 zł × 37,5%).

Ustawa zmieniająca wprowadziła też zmiany w ustalaniu kwoty bazowej odpisu na ZFŚS dla nauczycieli. Zgodnie z art. 1 pkt 1 ww. ustawy, do ustalania odpisu na ZFŚS dla nauczycieli, o którym mowa w art. 53 ust. 1 Karty Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r. poz. 984 ze zm.):

  • w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2023 r. stosuje się kwotę bazową obowiązującą w dniu 1 stycznia 2019 r., tj. kwotę 3.045,21 zł,
  • w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2023 r. stosuje się kwotę bazową obowiązującą w dniu 1 stycznia 2021 r., tj. kwotę 3.537,80 zł.

W efekcie podwyższenia kwoty bazowej od 1 lipca br. odpis na ZFŚS dla nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2023 r. wynosił 3.349,73 zł, natomiast w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2023 r. odpowiada kwocie 3.891,58 zł.

Odpis i wyrównanie świadczenia

Jak wynika z art. 12 ustawy zmieniającej, pracodawca, odprowadzając II ratę odpisu na ZFŚS do końca września 2023 r., powinien uwzględnić przy obliczeniach zmianę wysokości odpisu od lipca br. Wskazany przepis nie określił przy tym metodyki ustalenia tego odpisu. Pomocne w tym zakresie mogą być jednak stanowiska resortu pracy. Wprawdzie dotyczą one ustalenia kwoty świadczenia urlopowego i jego wyrównania w przypadku zmiany wysokości odpisu w trakcie roku kalendarzowego, jednak przyjętą w nich interpretację można wykorzystać do określenia metody obliczenia odpisu za rok, w którym nastąpiła zmiana jego wysokości. Przypomnijmy, że świadczenie urlopowe wypłacane na podstawie ustawy o ZFŚS jest równe odpisowi podstawowemu na ZFŚS (jeżeli pracodawca wypłaca je w maksymalnej wysokości).

Pierwsza z opinii resortowych została wydana w związku z podwyższeniem odpisu w trakcie 2019 r. i związaną z tym zmianą wysokości świadczenia urlopowego. Jak wskazało wówczas Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi z dnia 26 listopada 2019 r. udzielonej na pytanie naszego Wydawnictwa: "(...) wysokość świadczenia urlopowego byłaby uzależniona od daty ustalania uprawnienia pracownika do tego świadczenia i odnoszona do wysokości odpisu podstawowego na zfśs ustalanego na podstawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, obowiązującego w tej dacie. (...)".

Powyższa opinia została potwierdzona w kolejnym stanowisku z dnia 23 sierpnia 2023 r. zajętym przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej w odpowiedzi na pytanie naszego Wydawnictwa (patrz ramka). Resort pracy (rodziny) uważa więc, że w przypadku zmiany wysokości odpisu podstawowego w trakcie roku kalendarzowego i związanej z tym zmiany wysokości świadczenia urlopowego, świadczenie to należy ustalać w oparciu o podstawę obowiązującą w dacie jego wypłaty.

Stosując przez analogię powyższe stanowiska do ustalenia kwoty odpisu podstawowego na ZFŚS za rok kalendarzowy, w którym nastąpiła zmiana jego podstawy (tu: w 2023 r.), należałoby kwoty tego odpisu wyliczyć odrębnie w oparciu o dwie różne podstawy i w proporcji do okresu, w których obowiązywały (przykład). Natomiast świadczenie urlopowe wypłacone na podstawie ustawy o ZFŚS w okresie od 1 lipca do 10 sierpnia 2023 r. i ustalone od niższej podstawy (ponieważ ustawa podwyższająca odpis od 1 lipca 2023 r. weszła w życie dopiero 11 sierpnia br.), powinno zostać wyrównane.

Przykład

Pracodawca zatrudnia w normalnych warunkach pracy 126 pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy i 16 pracowników na 1/2 etatu, a ponadto 20 pracowników na pełny etat w warunkach szczególnych. W 2023 r. nie planuje dokonywać żadnych zmian kadrowych.

Do końca maja 2023 r. pracodawca przekazał na rachunek ZFŚS I ratę odpisu w kwocie 200.387,84 zł, co wynikało z wyliczenia:

- (126 pracowników × 1 etat + 16 pracowników × 1/2 etatu) × 1.662,97 zł = 222.837,98 zł,
- 20 pracowników × 1 etat × 2.217,29 zł = 44.345,80 zł,
- 75% × (222.837,98 zł + 44.345,80 zł) = 200.387,84 zł.

Do 30 września 2023 r. pracodawca odprowadzi na rachunek Funduszu kwotę 86.989,33 zł wyliczoną w następujący sposób:

a) odpis za styczeń-czerwiec br.:
- 222.837,98 zł + 44.345,80 zł = 267.183,78 zł,
- 267.183,78 zł × 6/12 = 133.591,89 zł,
b) odpis za lipiec-grudzień br.:
- (126 pracowników × 1 etat + 16 pracowników × 1/2 etatu) × 1.914,34 zł = 256.521,56 zł,
- 20 pracowników × 1 etat × 2.552,45 zł = 51.049 zł,
- 256.521,56 zł + 51.049 zł = 307.570,56 zł,
- 307.570,56 zł × 6/12 = 153.785,28 zł.

Łączna kwota odpisów: 133.591,89 zł + 153.785,28 zł = 287.377,17 zł.

Kwota do przekazania do 30 września 2023 r.: 287.377,17 zł - 200.387,84 zł = 86.989,33 zł.

Wyrównanie dla nauczycieli

Podwyższenie odpisu na ZFŚS dla nauczycieli spowodowało podwyższenie świadczenia urlopowego dla tej grupy zawodowej. Jednak w kwestii wyrównania kwoty tego świadczenia z uwagi na podwyższenie podstawy odpisu Ministerstwo Edukacji i Nauki zajęło nieco inne stanowisko niż resort pracy.

Z opinii Ministerstwa Edukacji i Nauki wynika, że kwotę świadczenia urlopowego dla nauczycieli należy ustalić proporcjonalnie do okresu naliczania odpisu podstawowego (w odniesieniu do roku szkolnego) i wyrównać każde świadczenie urlopowe wypłacone przed wejściem w życie ustawy zmieniającej.

Wobec zasygnalizowanych rozbieżności nasze Wydawnictwo zwróciło się o zajęcie stanowiska do Głównego Inspektoratu Pracy. W odpowiedzi z dnia 6 września br. GIP uznał, że podstawa świadczenia urlopowego wypłacanego na podstawie ustawy o ZFŚS wzrosła (wraz z podwyżką odpisu) od 1 lipca 2023 r. - co pośrednio wskazuje na konieczność wyrównania świadczenia urlopowego wypłaconego w okresie od 1 lipca do 10 sierpnia br.

"(...) Świadczenie (urlopowe - przyp. red.) jest wypłacane raz w roku najpóźniej w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie 14-dniowego wypoczynku urlopowego. Oznacza to, że wysokość świadczenia urlopowego jest powiązana z wysokością odpisu na zfśs ustalanego na podstawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej obowiązującego w terminie wypłacania świadczenia uprawnionemu pracownikowi. (...)".

Odpowiedź Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2023 r. na zapytanie naszego Wydawnictwa


"(...) Mając na względzie, że w roku 2023 obowiązują dwie kwoty odpisu podstawowego, świadczenie urlopowe dla nauczycieli powinno być naliczane proporcjonalnie do odpisu podstawowego naliczonego zgodnie z art. 5l ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. W przypadku dokonania wypłaty świadczenia urlopowego przed wejściem w życie ustawy... (zmieniającej - przyp. red.), nauczycielom powinno zostać wypłacone wyrównanie. Świadczenie urlopowe dla nauczyciela zatrudnionego przez cały rok szkolny w pełnym wymiarze czasu pracy naliczane proporcjonalnie do okresu naliczania odpisu podstawowego wynosi:

- od września 2022 r. do czerwca 2023 r. - 1.385,81 zł,
- od lipca 2023 r. do sierpnia 2023 r. - 319,06 zł.

Wysokość świadczenia urlopowego w 2023 r. - 1.704,87 zł".

Stanowisko Ministerstwa Edukacji i Nauki udostępnione naszemu Wydawnictwu w dniu 23 sierpnia 2023 r.

www.ZFSS.pl - Tworzenie i rezygnacja z Funduszu:

 Chcesz wiedzieć więcej, skorzystaj z Portalu Podatkowo-Księgowego www.gofin.pl
www.RozliczenieWynagrodzenia.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

maj 2024
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
8
9
11
12
13
14
16
17
18
19
21
22
23
24
25
26
28
29
30
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Vademecum Kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy
Vademecum Księgowego - zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych

GOFIN PODPOWIADA

Kompleksowe opracowania tematyczne

Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • dopasowania reklam w serwisach społecznościowych,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych oraz do śledzenia użytkowników, kliknięć i konwersji wyświetlanych reklam.
Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych
  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - dopasowania reklam w serwisach społecznościowych,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych oraz do śledzenia użytkowników, kliknięć i konwersji wyświetlanych reklam w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.
W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.