Działalność socjalna w firmie - Dodatek nr 6 do Ubezpieczeń i Prawa Pracy nr 6 (264) z dnia 10.03.2010

Wysokość odpisów obligatoryjnych i fakultatywnych oraz terminy ich dokonywania

Odpis podstawowy na jednego zatrudnionego wynosi 37,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą. Przy czym odpis podstawowy na jednego pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237, poz. 1656), dalej wykonującego prace szczególne, wynosi 50% przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa wyżej. Z kolei wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika młodocianego wynosi w pierwszym roku nauki 5%, w drugim roku nauki 6%, a w trzecim roku nauki 7% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli było wyższe.

Oprócz odpisów obligatoryjnych ustawa umożliwia dokonanie odpisów fakultatywnych zwiększających Fundusz o 6,25% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego na każdego:

• zatrudnionego pracownika posiadającego znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności,

• emeryta i rencistę, nad którym pracodawca sprawuje opiekę socjalną.

Pracodawca rozpoczynający działalność w roku kalendarzowym, zobowiązany do utworzenia Funduszu, dokonuje odpisu na Fundusz od następnego roku kalendarzowego, chyba że rozpoczęcie działalności w roku kalendarzowym następuje w wyniku komercjalizacji, przejęcia, podziału lub połączenia zakładu (lub jego części) z równoczesnym przejęciem pracowników.

Przeciętne wynagrodzenie miesięczne, będące podstawą do wyliczenia odpisów na Fundusz, ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” nie później niż do dnia 20 lutego każdego roku. Obwieszczeniem z dnia 19 lutego 2010 r. Prezes GUS ogłosił, że przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2009 r. wyniosło 2.716,71 zł, a w drugim półroczu 2009 r. wyniosło 2.794,25 zł. Ponieważ przeciętne wynagrodzenie w drugim półroczu 2009 r. jest wyższe od przeciętnego wynagrodzenia z 2009 r., to stanowi ono podstawę do wyliczenia odpisu podstawowego na jednego pracownika w 2010 r.

Wysokość odpisu w 2010 r. wynosi:
 

Ostatecznej korekty odpisów, według rzeczywistego średniorocznego zatrudnienia, dokonuje się w końcu roku kalendarzowego.

Zwracam uwagę! Jak już wspominaliśmy, pracodawca może - przy zachowaniu obowiązków formalnych i proceduralnych - ukształtować wysokość odpisu na niższym poziomie.
 

Pracodawca zatrudnia część pracowników przy pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Regulamin wynagradzania przewiduje, że odpis na Fundusz na tę grupę będzie się kształtował na poziomie analogicznym jak na pozostałych pracowników. Obniżenie w regulacjach zakładowych wysokości odpisu (przy dochowaniu przewidzianych prawem procedur) jest dopuszczalne na mocy art. 4 ustawy. Pracodawca pozostaje zatem w zgodzie z przepisami prawa w tym zakresie.
 

Pracodawca zaplanował w bieżącym roku zatrudnienie na poziomie 112 pracowników, w tym 90 etatów dla pracowników zatrudnionych w normalnych warunkach, 18 etatów dla wykonujących prace szczególne, 4 pracowników młodocianych w III roku nauki zawodu. Ponadto pracodawca obejmuje opieką socjalną 5 emerytów.

Odpis na Fundusz w br. kształtuje się następująco:

• odpis podstawowy na zatrudnionych w tzw. normalnych warunkach pracy: 94.305,60 zł (90 etatów x 1.047,84 zł),

• odpis podstawowy na wykonujących prace szczególne: 25.148,34 zł (18 etatów x 1.397,13 zł),

• odpis podstawowy na pracowników młodocianych w III roku nauki: 782,40 zł (4 osoby x 195,60 zł),

• ogółem: 94.305,60 zł + 25.148,34 zł + 782,40 zł = 120.236,34 zł.

Ponadto pracodawca zamierza dokonać odpisu fakultatywnego na emerytów objętych opieką socjalną. W bieżącym roku wyniesie on 873,20 zł (5 osób x 174,64 zł).

Pracodawca przekaże w końcu maja br. na rachunek Funduszu kwotę 90.177,26 zł (75% x 120.236,34 zł), natomiast do 30 września 2010 r. kwotę 30.932,28 zł [(120.236,34 zł - 90.177,26 zł + 873,20 zł)]. W końcu grudnia dokona natomiast porównania stanu zatrudnienia planowanego z rzeczywistym i ewentualnej korekty na rachunku Funduszu.

Środki Funduszu mogą zostać zwiększone o:

• wpływy z opłat pobieranych od osób i jednostek organizacyjnych korzystających z działalności socjalnej,

• darowizny oraz zapisy osób fizycznych i prawnych,

• odsetki od środków Funduszu,

• wpływy z oprocentowania pożyczek udzielonych na cele mieszkaniowe,

• wierzytelności likwidowanych zakładowych funduszy socjalnego i mieszkaniowego,

• przychody z tytułu sprzedaży, dzierżawy i likwidacji środków trwałych służących działalności socjalnej, w części nieprzeznaczonej na utrzymanie lub odtworzenie zakładowych obiektów socjalnych,

• przychody z tytułu sprzedaży i likwidacji zakładowych domów i lokali mieszkalnych w części nieprzeznaczonej na utrzymanie pozostałych zakładowych zasobów mieszkaniowych,

• inne środki określone w odrębnych przepisach.

Za przychód ze sprzedaży lub likwidacji, o którym mowa powyżej, uważa się przychód ze sprzedaży lub likwidacji pomniejszony o koszty tej sprzedaży lub likwidacji. Zwiększenia te nie dotyczą pracodawców postawionych w stan upadłości lub likwidacji, z wyłączeniem przedsiębiorstw państwowych likwidowanych w celu prywatyzacji.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 lutego 2000 r. (sygn. akt I PKN 538/99, OSNP 2001/14/462) wyjaśnił, że obowiązek przekazania na Fundusz przychodów z tytułu sprzedaży, dzierżawy i likwidacji środków trwałych dotyczy środków, które aktualnie służą działalności socjalnej, a nie tych, które służyły lub mogłyby jej służyć w przyszłości.
 

Środkami Funduszu administruje pracodawca. Administrowanie to polega nie tylko na dysponowaniu środkami Funduszu, lecz także na realizacji wynikających z ustawy obowiązków. Obejmuje zwłaszcza zapewnienie obsługi finansowej, kadrowej i technicznej funkcjonowania Funduszu w zakładzie pracy.