ZFŚS, fundusz socjalny, świadczenia socjalne, świadczenie urlopowe
lupa
A A A

Gazeta Podatkowa nr 67 (1733) z dnia 20.08.2020

Rezygnacja lub zawieszenie działalności socjalnej przez pracodawcę

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest zaspokajanie, w miarę posiadanych środków, potrzeb socjalnych pracowników. Działalność socjalna prowadzona na rzecz zatrudnionych przejawia się zazwyczaj w tworzeniu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub w wypłacie świadczenia urlopowego. Zdecydowana większość pracodawców może jednak zrezygnować z prowadzonej działalności socjalnej, a dla niektórych firm dostępna jest również możliwość jej zawieszenia.

W sferze pozabudżetowej można zrezygnować

Praktycznie każdy pracodawca, bez względu na swój status prawny, może prowadzić działalność socjalną na rzecz swoich pracowników. Nie każdy jednak może z niej zrezygnować.

Pracodawcy posiadający status jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych tworzą zakładowy fundusz świadczeń socjalnych obligatoryjnie, bez możliwości odstąpienia od niego. W sferze pozabudżetowej natomiast możliwość rezygnacji z tworzenia ZFŚS lub z wypłaty świadczenia urlopowego jest dostępna dla wszystkich pracodawców należących do tej sfery, z zastrzeżeniem różnic w procedurze rezygnacji. Kryterium różnicującym sposób postępowania jest stan zatrudnienia w danej firmie, ustalany na dzień 1 stycznia danego roku.

Pracodawca spoza sfery budżetowej, który na dzień 1 stycznia danego roku zatrudnia co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, generalnie jest zobowiązany tworzyć zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (art. 3 ust. 1 ustawy o ZFŚS). Taki obowiązek ciąży również na pracodawcy pozabudżetowym zatrudniającym na 1 stycznia danego roku poniżej 50, ale co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, jeżeli działająca u niego zakładowa organizacja związkowa wystąpi z wnioskiem o utworzenie Funduszu (art. 3 ust. 1c ustawy o ZFŚS). Natomiast pracodawcy zatrudniający na dzień 1 stycznia danego roku poniżej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty tworzą ZFŚS lub wypłacają świadczenie urlopowe na zasadzie dobrowolności (art. 3 ust. 3 ustawy o ZFŚS).

Wymienione grupy pracodawców mogą zrezygnować z tworzenia ZFŚS lub/i z wypłaty świadczenia urlopowego. Muszą jednak dopełnić określonych formalności, w przeciwnym bowiem razie ciąży na nich obowiązek prowadzenia Funduszu/wypłaty świadczenia urlopowego niezależnie od tego, czy - ze względu na stan zatrudnienia - prowadzą działalność socjalną obligatoryjnie, czy fakultatywnie.

Decyduje stan zatrudnienia

Pracodawca pozabudżetowy, który generalnie jest zobowiązany prowadzić ZFŚS (chodzi tu o pracodawcę wskazanego w art. 3 ust. 1 i art. 3 ust. 1c ustawy o ZFŚS), może z niego zrezygnować w trybie art. 4 ustawy o ZFŚS. Wymaga on wprowadzenia zapisu o rezygnacji z ZFŚS do układu zbiorowego pracy, jeżeli pracodawca jest nim objęty lub, w razie braku układu, do regulaminu wynagradzania. W przypadku mniejszych pracodawców, tj. zatrudniających na dzień 1 stycznia danego roku poniżej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty (do których nie stosuje się art. 3 ust. 1c ustawy o ZFŚS) procedura rezygnacji z ZFŚS jest bardziej skomplikowana. Mniejsi pracodawcy, wskazani w art. 3 ust. 3 i ust. 3a ustawy o ZFŚS, w celu rezygnacji z tworzenia ZFŚS lub z wypłaty świadczenia urlopowego (ta grupa pracodawców ma bowiem możliwość wypłacania tego rodzaju świadczeń), muszą:

  • wprowadzić zapis o rezygnacji z ZFŚS i/lub z wypłaty świadczenia urlopowego do układu zbiorowego pracy, jeżeli pracodawca jest nim objęty,
     
  • wprowadzić zapis o rezygnacji do regulaminu wynagradzania - w przypadku, gdy na dzień 1 stycznia danego roku stan zatrudnienia w zakładzie nieobjętym układem zbiorowym pracy wynosi mniej niż 50 pełnych etatów, jednak co najmniej 50 pracowników liczonych osobowo (z uwagi na to, że pracodawcy zatrudniający co najmniej 50 pracowników w ujęciu osobowym są zobowiązani do tworzenia regulaminu wynagradzania),
     
  • poinformować pracowników o rezygnacji z tworzenia Funduszu i/lub z wypłaty świadczenia urlopowego w pierwszym miesiącu danego roku - w przypadku, gdy na 1 stycznia danego roku stan zatrudnienia w zakładzie nieobjętym układem zbiorowym pracy wynosi poniżej 50 pełnych etatów i jednocześnie poniżej 50 pracowników liczonych osobowo (chodzi tu o pracodawcę niezobowiązanego do tworzenia regulaminu wynagradzania).

Przepisy ustawy o ZFŚS nie dają odpowiedzi na to, jaki tryb rezygnacji obowiązuje pracodawców, którzy nie są wprawdzie zobowiązani do tworzenia regulaminów, jednak je posiadają. W tej sprawie nasze Wydawnictwo zwróciło się z zapytaniem do resortu pracy, który uznał, że w takiej sytuacji pracodawca powinien dokonać rezygnacji przez wprowadzenie zapisu do regulaminu wynagradzania (patrz ramka).

"(...) jeśli u pracodawcy, zatrudniającego na dzień 1 stycznia (...) mniej niż 50 pracowników, pracownicy objęci są regulaminem wynagradzania, wówczas postanowienia o nietworzeniu funduszu oraz o niewypłacaniu świadczenia urlopowego powinien zawierać regulamin wynagradzania. (...)".

Stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej otrzymane przez nasze Wydawnictwo w dniu 23 stycznia 2017 r.

Rezygnacja w styczniu lub w ciągu roku

Rezygnacja z ZFŚS lub (i) z wypłaty świadczenia urlopowego przez firmy posiadające - z uwagi na stan zatrudnienia - przepisy zakładowe, nie jest obwarowana wymogiem dokonania jej w określonym terminie. Tacy pracodawcy mogą dokonać rezygnacji z działalności socjalnej w dowolnym momencie roku kalendarzowego.

Inaczej przedstawia się sprawa z pracodawcami pozabudżetowymi o najniższym, w rozumieniu ustawy o ZFŚS, stanie zatrudnienia, tj. zatrudniających na 1 stycznia danego roku poniżej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty i niezobowiązanych do tworzenia regulaminu wynagradzania (tj. zatrudniających jednocześnie poniżej 50 pracowników liczonych osobowo). Rezygnacja z ZFŚS lub wypłaty świadczenia urlopowego u tych pracodawców następuje na podstawie art. 3 ust. 3a ustawy o ZFŚS. Wymaga on przekazania pracownikom informacji w sprawie wspomnianej rezygnacji w sposób zwyczajowo przyjęty w danym zakładzie, w pierwszym miesiącu danego roku kalendarzowego. W takim przypadku rezygnacja z ZFŚS/świadczenia urlopowego dotyczy tylko tego roku kalendarzowego, w którym jest dokonana i w razie potrzeby musi być ponowiona w następnym roku.


Rezygnacja z tworzenia ZFŚS lub z wypłaty świadczenia urlopowego wymaga zgody zakładowej organizacji związkowej lub, w razie jej braku, przedstawiciela pracowników.


W kontekście terminu na rezygnację z działalności socjalnej przez pracodawcę, o którym mowa w art. 3 ust. 3a ustawy o ZFŚS, może pojawić się pytanie, czy termin styczniowy obowiązuje tego pracodawcę również wtedy, gdy mimo braku obowiązku posiada on regulamin wynagradzania. Przepisy ustawy o ZFŚS nie dają na nie jednoznacznej odpowiedzi, jednak moim zdaniem w takim przypadku bezpieczniejsze dla pracodawcy jest dotrzymanie styczniowego terminu na rezygnację z Funduszu, o ile w danej sytuacji jest to możliwe.

Należy nadmienić, że zapis regulaminu wynagradzania o rezygnacji z ZFŚS lub wypłaty świadczenia urlopowego wchodzi w życie po upływie 2 tygodni od podania go do wiadomości pracowników w sposób zwyczajowo przyjęty, a zapis wprowadzony do układu zbiorowego najwcześniej z dniem rejestracji zmiany układu (art. 772 § 6art. 24112 K.p.).

Po rezygnacji z ZFŚS środki znajdujące się na wyodrębnionym koncie Funduszu muszą być wykorzystane na cele socjalne, aż do ich zupełnego wyczerpania.

Zawieszenie zamiast rezygnacji

W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo epidemii pracodawcy, u których nastąpiły spadki obrotów określone w art. 15g ust. 9 lub istotny wzrost obciążenia funduszu wynagrodzeń określony w art. 15gb ust. 2 specustawy w sprawie COVID-19, mają prawo, na podstawie art. 15ge ww. ustawy, zawiesić obowiązek:

  • tworzenia lub funkcjonowania zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,
     
  • dokonywania odpisu podstawowego na ZFŚS,
     
  • wypłaty świadczeń urlopowych.

Jeżeli u pracodawcy działają reprezentatywne organizacje związkowe, o których mowa w art. 15g ust. 11 pkt 1 albo 2 specustawy w sprawie COVID-19, zawieszenie wspomnianych obowiązków wymaga zawarcia porozumienia z tymi organizacjami.

Prawo do zawieszenia działalności socjalnej przysługuje pracodawcom, o których mowa w art. 3 Kodeksu pracy, przy czym z brzmienia art. 15ge specustawy w sprawie COVID-19 można wywnioskować, że jest on adresowany głównie do firm ze sfery pozabudżetowej.

Zawieszenie prowadzonej działalności socjalnej, m.in. ZFŚS, może mieć skutek wyłącznie na przyszłość, tj. dotyczyć stanów faktycznych zaistniałych najwcześniej od dnia wejścia w życie art. 15ge specustawy w sprawie COVID-19., tj. od dnia 24 czerwca br. Specustawa w sprawie COVID-19 nie zawiera bowiem regulacji przejściowych dotyczących stosowania art. 15ge tej ustawy. Pracodawca nie może więc np. zawiesić obowiązku odprowadzania odpisu za cały 2020 r. i wycofać na tej podstawie wszystkie środki wpłacone na rachunek ZFŚS w ramach I raty odpisu, którą należało odprowadzić do końca maja bieżącego roku.

Moim zdaniem, odwołanie stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii będzie równoznaczne z utratą mocy obowiązującej decyzji o zawieszeniu obowiązków związanych z działalnością socjalną. W przypadku zawieszenia odprowadzania odpisu na ZFŚS nastąpi więc "odwieszenie" tego obowiązku, z dniem odwołania ww. stanów.

Przykładowy zapis regulaminu wynagradzania o rezygnacji z ZFŚS


Aneks nr 2 do Regulaminu Wynagradzania

1. Do regulaminu wynagradzania obowiązującego u Pracodawcy wprowadza się § 24a w brzmieniu: "W Zakładzie Meblarskim "Zatech" sp. z o.o. w Zamościu rezygnuje się z tworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Rezygnacja ma charakter bezterminowy".

2. Postanowienie w sprawie rezygnacji z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych wchodzi w życie po upływie 2 tygodni od podania treści aneksu nr 2 do regulaminu wynagradzania do wiadomości pracowników w sposób zwyczajowo przyjęty w zakładzie pracy.

Przykładowa informacja o rezygnacji z ZFŚS i o niewypłacaniu świadczenia urlopowego
Lublin, dnia 17 stycznia 2020 r.
Zakład Przetwórczy "Sortex" sp. z o.o.
ul. Ściegiennego 21
Lublin


Informacja o rezygnacji z tworzenia zakładowego funduszu
świadczeń socjalnych i o niewypłacaniu świadczenia urlopowego

Na podstawie art. 3 ust. 3a ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych informuję, że w Zakładzie Przetwórczym "Sortex" sp. z o.o. w Lublinie nie tworzy się w 2020 r. zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i nie wypłaca świadczenia urlopowego.

Tomasz Zybert
(pracodawca)

Przykładowa informacja o zawieszeniu wypłaty świadczenia urlopowego
Kraków, dnia 10 sierpnia 2020 r.
Zakład Mechaniczny
ul. Lipowa 23/1
Kraków

Informacja o zawieszeniu wypłaty świadczenia urlopowego

Informuję, że na podstawie art. 15ge ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), od 17 sierpnia 2020 r. zawiesza się wypłatę świadczenia urlopowego. Po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego albo epidemii wypłata świadczenia urlopowego zostanie wznowiona.

Grzegorz Rykuć
(pracodawca)

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 4.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1070)

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320)

www.ZFSS.pl - Tworzenie i rezygnacja z Funduszu:

 Chcesz wiedzieć więcej, skorzystaj z Portalu Podatkowo-Księgowego www.gofin.pl
www.RozliczenieWynagrodzenia.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

październik 2020
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
6
8
9
10
11
13
14
16
17
18
19
21
22
23
24
25
28
29
30
31
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Vademecum kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy
Vademecum Księgowego - zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych

GOFIN PODPOWIADA

Kompleksowe opracowania tematyczne

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc, Gemius S.A.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań w związku z odwiedzaniem niniejszego serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.